Medicijn

  • Tiotropium/olodaterol is geregistreerd als langwerkende luchtwegverwijder bij patiënten met COPD.
  • Tiotropium/olodaterol is niet effectiever dan monotherapie met tiotoprium of olodaterol.
  • Tiotropium/olodaterol lijkt even effectief als andere combinatiepreparaten LABA/LAMA.
  • Voor tiotropium/olodaterol geldt een eenmaal daagse dosering.
  • Tiotropium/olodaterol is goedkoper dan de losse preparaten.

Indicatie

Het combinatiepreparaat tiotropium/olodaterol is geregistreerd als langwerkende luchtwegverwijder bij patiënten met COPD (SmPC, 2017).

Effectiviteit

Het doel van de behandeling bij COPD is verminderen van de klachten en verbeteren van het inspanningsvermogen. Op langere termijn is het doel voorkomen of uitstellen van achteruitgang van de longfunctie, exacerbaties, invaliditeit en mortaliteit (NHG, 2015).

Wat is het effect op de klachten?

Tiotropium/olodaterol geeft in de registratiestudie een klinisch relevante verbetering van de TDI-score (maat voor benauwdheid) in vergelijking met placebo. Het verschil tussen tiotropium/olodaterol en monotherapie met olodaterol of tiotropium was niet klinisch relevant (respectievelijk 0,42 en 0,36 punt). Een verschil van 1 punt is klinisch relevant.

Het effect van tiotropium/olodaterol op de SGRQ (maat voor klachten) is vergeleken met dat van olodaterol en tiotropium. Na 24 weken was dit verschil niet significant (respectievelijk -1,69 en -1,23 punten). Een verschil van 4 punten is klinische relevant (EPAR, 2015).

Wat is het effect op longfunctie?

Tiotropium/olodaterol geeft in de registratiestudie na 24 weken geen significante toename van de dal-FEV1 ten opzichte van monotherapie met olodaterol of tiotropium. De dal-FEV1 nam met respectievelijk 82 tot 88 ml en 50 tot 71 ml toe. Een verschil van 100 ml is klinisch relevant. Een vergelijking van tiotropium/olodaterol met umeclidinium/vilanterol gaf geen klinisch significant verschil in toename van de FEV1. Het verschil ten opzichte van baseline was respectievelijk 180 en 128 ml (Feldman, 2017). Er is in deze studies geen vergelijking met placebo gemaakt (Buhl, 2015).

Combinatiepreparaten LABA/LAMA hebben geen effect op het beloop van geleidelijke achteruitgang van de longfunctie (NHG, 2015).

Wat is het effect op exacerbaties?

Combinatiepreparaten LABA/LAMA verschillen volgens een meta-analyse niet in effect op het optreden van exacerbaties (Schlueter, 2016).

Veiligheid

Wat zijn belangrijke bijwerkingen?

De meest voorkomende bijwerking van tiotropium/olodaterol is droge mond. Deze bijwerking treedt bij 1 tot 10% van de patiënten op (SmPC, 2017).

Wat is de langetermijnveiligheid?

Tiotropium/olodaterol is onderworpen aan aanvullende monitoring. Het CBG vraagt patiënten en zorgverleners extra alert te zijn op bijwerkingen (SmPC, 2017).

Wat zijn belangrijke contra-indicaties en interacties?

Patiënten met een cardiovasculaire voorgeschiedenis, risico op hypokaliëmie, diabetes mellitus, urineretentie of nauwe kamerhoekglaucoom moeten voorzichtig zijn bij het gebruik van tiotropium/olodaterol (SmPC, 2017).

Wat is het advies bij verminderde nierfunctie?

Volgens de G-Standaard is aanpassing van de dosering van tiotropium/olodaterol niet nodig bij een verminderde nierfunctie (KNMP, 2018). De fabrikant van tiotropium/olodaterol waarschuwt bij een creatinineklaring < 50 ml/min voorzichtig te zijn. Deze patiënten kunnen mogelijk meer bijwerkingen ervaren (SmPC, 2017).

Richtlijnen

Welke plaats heeft tiotropium/olodaterol in de NHG-Standaarden?

De NHG-Standaard COPD (2015) beveelt het voorschrijven van tiotropium/olodaterol niet aan vanwege de onbekendheid van de effectiviteit en bijwerkingen op lange termijn (NHG, 2015).

De NHG-Standaard Astma bij volwassenen (2015) ziet geen plaats voor LAMA's bij de behandeling van astma in de eerste lijn, dus ook niet voor de combinatiepreparaten van LABA en LAMA (NHG, 2015).

Welke plaats heeft tiotropium/olodaterol in de GOLD-richtlijn?

De GOLD-richtlijn COPD (2018) adviseert een LABA/LAMA bij de volgende patiëntgroepen:

  • Patiënten met veel klachten en weinig exacerbaties (categorie B) bij persisterende of ernstige kortademigheid.
  • Patiënten met weinig klachten en veel exacerbaties (categorie C) als het aantal exacerbaties onvoldoende afneemt met een LAMA.
  • Patiënten met veel klachten en exacerbaties (categorie D).

De richtlijn geeft geen voorkeur voor een bepaalde combinatie van LABA/LAMA (GOLD, 2018).
Wilt u meer weten? Lees dan de uitgebreide informatie over de GOLD-richtlijn.

Kosten en vergoeding

Wat zijn de kosten?

Tiotropium/olodaterol kost € 580 per jaar. Andere combinatiepreparaten LABA/LAMA kosten € 550 tot 604 per jaar (Medicijnkosten, 2018). Het combinatiepreparaat is goedkoper dan de losse preparaten, deze kosten € 831 per jaar. Wilt u meer weten? Lees dan de uitgebreide informatie over kosten.

Wat zijn de vergoedingsvoorwaarden?

Tiotropium/olodaterol wordt volledig vergoed zonder aanvullende voorwaarden (Medicijnkosten, 2018).

Aandachtspunten bij gebruik

Voor tiotropium/olodaterol geldt een eenmaal daagse dosering via een soft mist inhalator (Respimat®).

Werkingsmechanisme

LABA’s en LAMA’s hebben ieder een eigen werkingsmechanisme. De combinatie is een alternatief bij onvoldoende effect van monotherapie. Dit voorkomt ophogen van de dosering LABA of LAMA, waarbij mogelijk meer bijwerkingen kunnen ontstaan.

Olodaterol stimuleert de bèta-receptoren. Ze hebben een hoge selectiviteit voor de bèta-2-receptoren. Stimulatie van deze receptoren leidt tot relaxatie van de tracheale en bronchiale spieren. Hierdoor verwijden de luchtwegen.

Tiotropium remt het effect van acetylcholine door competitieve blokkade van muscarinereceptoren. Remming van deze receptoren leidt tot relaxatie van tracheale en bronchiale spieren. Hierdoor verwijden de luchtwegen (SmPC, 2017).

Toekomstige ontwikkelingen

Geen bijzonderheden bekend.

Contact

Laatst gewijzigd op 21 november 2018