Persbericht Minderen en stoppen

Persbericht
Utrecht, 8 september 2026

Langdurig gebruik slaapmiddelen neemt weer toe

Het percentage nieuwe gebruikers van slaapmiddelen dat deze langer dan aanbevolen kreeg voorgeschreven steeg in het vierde kwartaal van 2025 voor het tweede jaar op rij. Dit is ongewenst omdat langdurig gebruik van slaapmiddelen kan leiden tot afhankelijkheid en gewenning, terwijl het effect al na twee weken gebruik afneemt. De themarapportage Minderen en stoppen 2025 van het Instituut Verantwoord Medicijngebruik (IVM) beschrijft naast slaapmiddelen ook de ontwikkelingen rond het gebruik van vier andere geneesmiddelen

In het vierde kwartaal van 2025 kreeg 37,2% van de nieuwe gebruikers de slaapmiddelen voor langer dan 20 dagen voorgeschreven. De NHG-Standaard Slaapproblemen beveelt aan om slaapmiddelen alleen bij uitzondering voor te schrijven en dan kortdurend en bij voorkeur eenmalig. In de periode 2020-2023 was er een duidelijke daling van het percentage langdurig gebruikers naar 34,0% in 2023. Vanaf 2024 stijgt het langdurig gebruik weer. Er zijn aanzienlijke regionale verschillen. Het percentage liep uiteen van 22,6 tot 57,0%. De regio’s met het hoogste percentage lagen in Friesland, Noord-Holland en Limburg. Aandacht voor het slechts onder strikte voorwaarden voorschrijven van slaapmiddelen blijft uitermate belangrijk. Dit vraagt onder andere ook om voorlichting aan patiënten over de beperkte effectiviteit van slaapmiddelen en de mogelijke nadelige effecten van langdurig gebruik.

Percentage nieuwe gebruikers van slaapmiddelen dat voor meer dan 20 dagen slaapmiddelen verstrekt kreeg in het vierde kwartaal van 2025

Ook toename langdurig gebruik van antidepressiva, maagzuurremmers en urologische middelen

Bij ruim 40% van de gebruikers van antidepressiva en 50% van de gebruikers van urologische spasmolytica was sprake van langduriger gebruik dan aanbevolen in de NHG-Standaarden. Bij de maagzuurremmers ging het zelfs om 60% van de gebruikers. Artsen schrijven maagzuurremmers voor als maagbeschermer, maar ook bij maagklachten. Richtlijnen adviseren het gebruik bij maagklachten te beperken tot maximaal vier weken. In de tweede helft van 2025 gebruikten ruim 1,7 miljoen mensen een maagzuurremmer voor andere redenen dan als maagbeschermer. Van hen gebruikte 60% de maagzuurremmer langer dan 180 dagen.

Positieve ontwikkeling gebruik hormonale anticonceptie

Richtlijnen adviseren dat vrouwen op 52-jarige leeftijd stoppen met hormonale anticonceptie. In 2025 gebruikten 13.500 vrouwen van 52 jaar en ouder nog hormonale anticonceptie. Dat zijn er 3.000 minder dan in 2024. 

Lees het rapport.

Over de Monitor Voorschrijven Huisartsen

De Themarapportage Minderen en stoppen maakt onderdeel uit van de Monitor Voorschrijven Huisartsen (MVH). Het IVM voert dit project uit in samenwerking met de Stichting Farmaceutische kengetallen (SFK) met financiering van het ministerie van VWS. Het project bestaat uit themarapportages en een webrapportage. De themarapportage beschrijft landelijke en regionale trends in het voorschrijfgedrag. De beschrijving van de trends is bedoeld voor het evalueren of inzetten van nationaal of regionaal beleid. Via de webrapportage van SFK kunnen (aan de SFK deelnemende) apothekers de cijfers van de eigen apotheek opvragen en zo met de huisartsen samen spiegelen aan landelijke cijfers en cijfers van eerdere jaren. Met patiëntenlijsten in de online rapportage kunnen apothekers patiënten die suboptimaal worden behandeld, opsporen. Het uiteindelijke doel van de MVH is bewustwording van en, indien aan de orde, aanpassing van het voorschrijfgedrag.

Over het IVM

Het IVM is de neutrale kennis- en implementatieorganisatie die landelijk de kwaliteit, veiligheid en betaalbaarheid van het geneesmiddelengebruik verbetert. Het IVM doet dat door beleid en wetenschap te vertalen naar praktische handvatten voor iedereen die in de dagelijkse praktijk met medicijnen te maken heeft. Onder meer het landelijk meldpunt voor medicatie-incidenten (VMI) en de IVM-academie waar inmiddels meer dan 200.000 cursisten staan ingeschreven, maken deel uit van het IVM. Verder ondersteunt het IVM het FTO in Nederland, geeft informatie over nieuwe geneesmiddelen(groepen), verricht toegepast onderzoek, voert audits uit en geeft adviezen over medicatieveiligheid in de langdurige zorg. Ook verzorgt het IVM de landelijke campagnes over geneesmiddelen en verkeer.