Medicijn

  • Alirocumab is geregistreerd voor hypercholesterolemie.
  • Alirocumab verlaagt het LDL-cholesterolgehalte met 55%.
  • Alirocumab verlaagt de kans op nieuwe hart- en vaatziekten bij patiënten met een recent ACS.
  • De belangrijkste bijwerkingen zijn reacties op de injectieplaats.
  • Onduidelijk is het effect op lange termijn op het ontwikkelen van cataract, diabetes mellitus en op de cognitie.
  • Alirocumab kost circa € 6.000 per jaar.

Indicatie

Alirocumab is geregistreerd voor de behandeling van volwassenen met primaire hypercholesterolemie (heterozygote familiaire en niet-familiaire) of gemengde dyslipidemie. Alirocumab kan worden toegevoegd aan statines en/of andere lipidenverlagers, wanneer deze onvoldoende effect hebben. Patiënten die geen statine kunnen gebruiken, kunnen alirocumab als monotherapie gebruiken (SmPC, 2018). 

Effectiviteit

Het doel van de behandeling van hypercholesterolemie is het verlagen van het risico op hart- en vaatziekten, zoals myocardinfarcten en beroertes.

Wat is het effect op het risico op hart- en vaatziekten?

Het effect van alirocumab op cardiovasculaire complicaties is onderzocht in de ODYSSEY Outcomes-studie. In deze studie is alirocumab vergeleken met placebo bij patiënten met een recent ACS. In vergelijking met placebo verkleint alirocumab de kans op cardiovasculaire complicaties. Dit zijn cardiovasculaire sterfte, myocardinfarct, instabiele angina pectoris en beroerte. Het NNT is 49 gedurende 4 jaar (Schwarz, 2018).

Wilt u meer weten over de cardiovasculaire effecten van alirocumab? Lees dan de uitgebreide informatie over cardiovasculaire effecten.

Wat is het effect op het risico op sterfte?

In de ODYSSEY Outcomes-studie was de sterfte bij gebruikers van alirocumab lager dan in de placebogroep. Door de volgorde waarin de eindpunten werden onderzocht mag dit resultaat niet als statistisch significant worden beschouwd (Schwarz, 2018).

Wilt u meer weten over het effect op sterfte van alirocumab? Lees dan de uitgebreide informatie over cardiovasculaire effecten.

Wat is het effect op het LDL?

Alirocumab verlaagt bij primaire hypercholesterolemie het LDL-cholesterolgehalte met 55% meer dan placebo. Dit is de daling na vier jaar behandelen. Het effect was aan het begin van de ODYSSEY Outcomes-studie sterker. Na een jaar was het LDL-cholesterolgehalte 58% lager dan bij gebruikers van placebo. Dit kwam mogelijk door het verlagen van de dosering bij mensen die een LDL-cholesterolgehalte onder de 0,4 mmol/l bereikten (Schwarz, 2018).

Veiligheid

Wat is de langetermijnveiligheid?

Er zijn een aantal zorgen over de langetermijnveiligheid:

  • Het is nog onbekend wat het effect van langdurige en sterke verlaging van het LDL-cholesterolgehalte is (RMP, 2015).
  • In fase-3-studies zijn er aanwijzingen voor verstoord zicht door cataract bij sterk verlaagd LDL-gehalte (0,65 mmol/l) (RMP, 2015).
Wat is het effect op diabetes mellitus?

In fase-3-studies met alirocumab zijn er geen aanwijzingen voor een verhoogde kans op DM2. De duur van de studies is echter nog beperkt tot enkele jaren (Schwarz, 2018).

Wilt u meer weten over de effecten van PCSK9-remmers op DM2? Lees dan de uitgebreide informatie over diabetes mellitus.

Wat is het effect op de cognitie?

Er zijn geen aanwijzingen voor een nadelig effect op de cognitie op de korte termijn (Harvey, 2017). Wilt u meer weten over de effecten van PCSK9-remmers op de cognitie? Lees dan de uitgebreide informatie over cognitie.

Wat zijn belangrijke bijwerkingen?

De meest voorkomende bijwerkingen van alirocumab zijn infecties van de bovenste luchtwegen (verkoudheid, influenza) en lokale reacties, zoals pijn en roodheid bij de injectieplaats. Deze bijwerkingen komen bij 1 tot 10% van de patiënten voor (SmPC, 2018).

Wat zijn belangrijke contra-indicaties en interacties?

Alirocumab heeft weinig absolute contra-indicaties. De effecten bij patiënten met ernstige nier- en leverfunctiestoornissen zijn onbekend. Er zijn geen relevante interacties met andere geneesmiddelen bekend (SmPC, 2018).

Richtlijnen

De meeste Nederlandse richtlijnen doen geen uitspraak over de plaats van alirocumab en andere PCSK9-remmers bij de behandeling van hypercholesterolemie, omdat deze richtlijnen zijn verschenen voor de registratie van de PCSK9-remmers.

Een expertpanel van de ESC en EAS heeft een apart advies uitgebracht over PCSK9-remmers. Artsen moeten PCSK9-remmers alleen voorschrijven aan patiënten met bestaande hart- en vaatziekten en/of familiaire hypercholesterolemie. Deze patiënten moeten ook een statine in de hoogst verdragen dosering en eventueel ezetimib gebruiken en nog steeds een hoog LDL-cholesterolgehalte hebben (ESC/EAS, 2017).

De richtlijn Erfelijke dyslipidemie in de tweede en derde lijn adviseert patiënten met familiaire hypercholesterolemie te behandelen met een statine en/of ezetimib. PCSK9-remmers kunnen worden overwogen wanneer een patiënt met deze middelen zijn streefwaarden niet haalt en een zeer hoog cardiovasculair risico heeft (NIV, 2018)

Kosten en vergoeding

Wat zijn de kosten?

Alirocumab kost € 5.980 per jaar. De precieze prijs is niet bekend, omdat het Ministerie van VWS geheime afspraken heeft gemaakt met de fabrikanten over kortingen. Alsnog is de prijs veel hoger dan de prijs van andere cholesterolverlagende middelen:

  • Statines kosten € 8 tot 25 per jaar.
  • Ezetimib kost € 20 per jaar.
Wat zijn de vergoedingsvoorwaarden?

Alirocumab wordt alleen onder voorwaarden vergoed. De voorwaarden zijn:

  • De patiënt haalt zijn streefwaarden voor LDL-cholesterol niet, ondanks het gebruik van de maximaal verdragen dosering van een statine en ezetimib.
  • De patiënt heeft een voldoende hoog risico op hart- en vaatziekten.
  • De patiënt gebruikt naast alirocumab ook een statine (mits verdragen) en ezetimib.

Wilt u meer weten? Lees dan de uitgebreide informatie over vergoeding.

Aandachtspunten bij gebruik

Alirocumab wordt subcutaan geïnjecteerd. Dit kan de patiënt zelf doen, na instructie. Patiënten moeten alirocumab eens per twee weken of eens per maand gebruiken. Ongeveer twee weken na de eerste injectie kan de voorschrijver het effect van alirocumab op het LDL-cholesterolgehalte beoordelen.

Werkingsmechanisme

Alirocumab remt het enzym PCSK9. PCSK9 bindt aan LDL-receptoren op de lever en stimuleert de absorptie en afbraak van deze receptoren. Alirocumab bindt en blokkeert PCSK9 en voorkomt daarmee de afbraak van LDL-receptoren. Hierdoor neemt de lever meer LDL uit de bloedsomloop op, waardoor het LDL-cholesterol-gehalte daalt.

Toekomstige ontwikkelingen

  • Eind 2018 komen een herziening van de multidisciplinaire richtlijn Cardiovasculair risicomanagement en de NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement uit.
  • Na het verschijnen van de richtlijn zal het Zorginstituut Nederland de vergoedingsvoorwaarden van PCSK9-remmers opnieuw wegen.
  • In 2018 zijn fase-3-studies naar inclisiran gestart. Dit middel remt de productie van PCSK9. De resultaten worden eind 2019 verwacht.

Contact

Laatst gewijzigd op 13 december 2018