Medicijn

  • Andexanet alfa is een antidotum gericht tegen driecte factor Xa-remmers.
  • Andexanet alfa is geregistreerd voor de behandeling van levensbedreigende of ongecontroleerde bloedingen tijdens het gebruik van apixaban (Eliquis®) en rivaroxaban (Xarelto®), maar niet voor acuut couperen van apixaban of rivaroxaban voor een spoedingreep.
  • De kosten van andexanet alfa bedragen per behandeling minstens € 16.000.
  • Toediening van andexanet alfa gebeurt uitsluitend in het ziekenhuis.
  • Toediening van andexanet alfa gebeurt als intraveneuze bolus, gevolgd door een continue infusie van 2 uur.

Indicatie

Andexanet alfa (Ondexxya®) is een voorwaardelijk geregistreerd antidotum voor volwassen patiënten die worden behandeld met een directe factor Xa-remmer, te weten apixaban of rivaroxaban, wanneer omkering van antistolling nodig is als gevolg van levensbedreigende of ongecontroleerde bloedingen. Andexanet alfa is niet geregistreerd voor gebruik bij patiënten met apixaban of rivaroxaban die een noodprocedure moeten ondergaan. Bovendien is andexanet alfa niet geregistreerd voor patiënten die edoxaban of LMWH gebruiken (SmPC, 2019).

Effectiviteit

Het doel van een behandeling met andexanet alfa is het normaliseren van de bloedstolling bij patiënten die een antistollingsbehandeling ondergaan met apixaban of rivaroxaban en bij wie een levensbedreigende of ongecontroleerde bloeding is opgetreden. De effectiviteit van andexanet alfa is onderzocht in de ANNEXA-4-studie.

Wat is het effect op de bloedstolling?

De ANNEXA-4-studie was een ongecontroleerde cohort studie waarin de onderzoekers keken naar de verandering in anti-factor Xa activiteit (anti-Xa) en naar het percentage patiënten met een goede tot zeer goede hemostase 12 uur na toediening van andexanet alfa.

Voor de beoordeling of andexanet alfa werkzaam is, moesten patiënten aan 2 criteria voldoen, die pas achteraf konden worden vastgesteld:

  1. baseline anti-Xa ≥ 75 ng/ml als maatstaf voor een voldoende geneesmiddelconcentratie van apixaban of rivaroxaban
  2. een vastgestelde grote bloeding

In totaal deden 352 patiënten mee aan de ANNEXA-4-studie. Van hen voldeden 254 aan de twee criteria.

Het meten van de anti-Xa is een methode om de werking van factor Xa-remmers zoals apixaban, rivaroxaban en ook laagmoleculairgewicht heparines (LMWH) te bepalen. Een daling van anti-Xa betekent dat de werking van het antistollingsmiddel afneemt. A De onderzoekers keken naar de verandering in anti-Xa. Zowel bij de gebruikers van apixaban als van rivaroxaban daalde na toediening van de bolus andexanet alfa de mediane anti-Xa met 92%. Het 95%-betrouwbaarheidsinterval (95%BI) was respectievelijk 91 tot 93% en 88 tot 94%. In de 12 uur na toediening was er, conform verwachting, een geleidelijke afname van het effect van andexanet alfa zichtbaar. Bij de apixabangebruikers was er 12 uur na toediening nog 38% reductie van de mediane anti-Xa. Voor de gebruikers van rivaroxaban was dit 62% (Connolly, 2019).

Wat is het effect op bloedingen?

Het effect van andexanet alfa op bloedingen is niet volledig bekend. De ANNEXA-4-studie beoordeelde de hemostase 12 uur na toediening van andexanet alfa. Het bepalen van het effect op hemostase gebeurde door een onafhankelijke commissie aan de hand van vooraf opgestelde criteria. Een voorbeeld van een dergelijk criterium was het vergelijken met behulpo van MRI-beelden van de omvang van een intracerebraal hematoom op baseline, 1 en 12 uur na toediening van andexanet alfa. De onafhankelijke commissie categoriseerde het effect op de hemostase. Daarbij hanteerde de commissie arbitraire termen, te weten ‘uitstekend’, ‘goed’ of ‘slecht/geen’. Patiënten in de categorie ‘uitstekend’ en ‘goed’ zijn samengevoegd tot de groep waarbij andexanet alfa als effectief werd beschouwd. Patiënten in de categorie ‘slecht/geen’ vormen de groep waarbij de onderzoekers stelden dat er geen effect van andexanet alfa op de hemostase was. De onderzoekers bepaalden bij 249 patiënten de hemostase. Bij 82% van hen was andexanet alfa effectief op het verminderen van de bloeding. Het 95%BI liep van 77 tot 87% (Connolly, 2019).

Wat is het effect bij spoedeisende ingrepen?

Er zijn nog geen gegevens bekend over het effect van andexanet alfa bij patiënten met een Xa-remmer die een spoedoperatie of dringende ingreep moeten ondergaan. Onderzoek naar deze doelgroep volgt nog.

Veiligheid

Wat zijn belangrijke bijwerkingen?

Van andexanet alfa werden geen ernstige bijwerkingen gemeld bij gezonde proefpersonen. De meest frequent waargenomen bijwerkingen waren milde en matige infusiereacties, zoals overmatig blozen, het heet hebben, hoesten, smaakveranderingen en dyspneu binnen enkele minuten tot enkele uren na de infusie. Bij de onderzochte proefpersonen kwamen bijwerkingen (met name infusiegerelateerde reacties) bij vrouwen vaker voor dan bij mannen. Verhogingen van de D-dimeer en F1 + 2 werden vaak gemeld tijdens de eerste paar dagen na toediening van andexanet alfa bij gezonde personen, maar er werden geen trombotische voorvallen waargenomen. Bij 10% van de patiënten in ANNEXA-4 studie trad een trombotische gebeurtenis zoals een veneuze trombo-embolie (VTE), myocardinfarct of beroerte op binnen de follow-up periode van 30 dagen. Alle patiënten waarbij een trombotische gebeurtenis optrad hadden een voorgeschiedenis van VTE en/of atriumfibrilleren en waren om die reden ontstold op het moment van toediening van andexanet alfa (SmPC, 2019).

Wat is de langetermijnveiligheid?

De veiligheid van andexanet alfa op lange termijn is nog niet bekend. Dit heeft te maken met de beperkte looptijd van de studies met andexanet alfa. Er zijn - in de onderzoeksstudies - geen neutraliserende antilichamen of antilichamen tegen factor X of factor Xa gedetecteerd (SmPC, 2019).

Wat zijn belangrijke contra-indicaties en interacties?

Andexanet alfa is gecontra-indiceerd bij een bekende allergische reactie op hamstereiwitten. Er is geen onderzoek gedaan naar interacties met andexanet alfa (SmPC, 2019).

Wat is het advies bij een verminderde nierfunctie?

Dosisaanpassing is niet noodzakelijk bij patiënten met nierinsufficiëntie, omdat er niet of nauwelijks uitscheiding van andexanet alfa via de nieren plaatsvindt (SmPC, 2019).

Richtlijnen

De richtlijn Antitrombotisch Beleid (2016) geeft bij patiënten met een factor Xa-remmer de volgende adviezen:

  • Bij een spoedingreep: de ingreep, indien mogelijk, ten minste één halfwaardetijd uitstellen. Onder normale omstandigheden is de halfwaardetijd voor apixaban circa 12 uur en voor rivaroxaban 5 tot 9 uur. Is uitstel niet mogelijk? Overweeg protrombinecomplex (50 E per kilogram lichaamsgewicht) te geven. Houd dan tijdens de ingreep rekening met een aanhoudend verhoogde bloedingsneiging.
  • Bij een ernstige maar niet levensbedreigende bloeding: overweeg protrombinecomplex (25 E of 50 E per kilogram lichaamsgewicht).
  • Bij een levensbedreigende bloeding: overweeg protrombinecomplex 50 E per kilogram lichaamsgewicht (NIV, 2016).

Andexanet alfa was nog niet op de markt toen de Nederlandse richtlijn verscheen.

Kosten en vergoeding

Wat zijn de kosten?

De kosten van andexanet alfa bedragen volgens opgave van de fabrikant € 3.200,- per flacon van 200 mg. Er zijn vijf flacons nodig voor een behandeling met de lage dosering en 9 als een patiënt de hoge dosering nodig heeft. Een behandeling kost dus ongeveer € 16.000,- tot € 28.800,-.

Protombinecomplex concentraat kost circa € 400,- per 500 IE. Uitgaande van een gemiddeld lichaamsgewicht van 75 kg komt dit neer op € 1.650,- tot ruim € 3.000,- per behandeling (Medicijnkosten, 2019).

Wat zijn de vergoedingsvoorwaarden?

Andexanet alfa is niet opgenomen in het GVS. Andexanet alfa wordt alleen via ziekenhuizen verstrekt en door de verzekeraar vergoed als add-on-geneesmiddel. Add-on geneesmiddelen zijn geneesmiddelen die het ziekenhuis apart in rekening kan brengen. Het gaat vaak om dure geneesmiddelen. De NZa besluit of een geneesmiddel als add-on in rekening kan worden gebracht en tegen welk tarief (Medicijnkosten, 2019).

Aandachtspunten bij gebruik

Toepassing van andexanet alfa gebeurt alleen in het ziekenhuis.

Andexanet alfa is beschikbaar als poeder om op te lossen voor infusie. Er zijn twee doseringsregimes, te weten met een lage en met een hoge dosering. Welk doseringsregime nodig is, is afhankelijk van de hoogte van de laatste dosis van de Xa-remmer of van het laatste tijdstip van inname.

Doseringsregimes andexanet alfa: (SmPC, 2019)

Dosering

Initiële intraveneuze dosering

Continue intraveneuze dosering

Totaal aantal benodigde flacons

Laag

400 mg bij een streefwaarde van 30 mg/min

4 mg/min gedurende 120 min (480 mg)

5

Hoog

800 mg bij een streefwaarde van 30 mg/min

8 mg/min gedurende 120 min (960 mg)

9


Bepaling dosering andexanet alfa per factor Xa-remmer (SmPC, 2019)

Factor Xa-remmer

Laatste dosis

Tijdstip van laatste dosis voor aanvang andexanet alfa

< 8 uur of onbekend

> 8 uur

apixaban

≤ 5 mg

lage dosis

lage dosis

> 5 mg

hoge dosis

rivaroxaban

≤ 10 mg

lage dosis

lage dosis

> 10 mg

hoge dosis

Werkingsmechanisme

Andexanet alfa is een stof die vrijwel gelijk is aan factor Xa. Daardoor binden apixaban, edoxaban en rivaroxaban aan andexanet alfa. Het gevolg is dat andexanet alfa apixaban, edoxaban en rivaroxaban wegvangt. Hierdoor neemt de werking van apixaban, edoxaban en rivaroxaban af (SmPC, 2019).

Toekomstige ontwikkelingen

  • Er vindt gerandomiseerd en gecontroleerd onderzoek plaats naar andexanet alfa bij patiënten met een intracraniële bloeding die een factor Xa-remmer gebruiken. De studie vergelijkt de uitkomsten van andexanet alfa met de gebruikelijke behandeling (ClinicalTrials, 2020). Dit is nodig omdat protrombinecomplex concentraat tot nu toe wordt gezien als een adequate behandeling van bloedingen bij gebruik van apixaban en rivaroxaban. Daarnaast is begin december 2019 een studie gestart die het effect van andexanet alfa onderzoekt bij patiënten die met spoed een chirurgische procedure moeten ondergaan.
  • Een derde op DOAC's gericht antidotum, ciraparantag, is in onderzoek. Er is nog een ander op DOAC's gericht antidotum in ontwikkeling. Momenteel lopen er twee studies naar dit antidotum met de naam ciraparantag (ClinicalTrials, 2020). Het betreft fase 2 studies die ciraparantag onderzoeken bij apixaban en bij rivaroxaban. Ciraparantag zal mogelijk ook actief zijn tegen laagmoleculairgewicht heparines. Of en wanneer cirarantag beschikbaar komt is onbekend.

Contact

Laatst gewijzigd op 29 januari 2020