Medicatieveiligheid

Risicoanalyse medicatieproces voor zorginstellingen

Het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM) heeft een risicoanalysescan ontwikkeld voor gezondheidszorginstellingen in Nederland op basis van de door het Institute for Safe Medication Practice (ISMP) evidence based ontwikkelde self assessment. Deze is vertaald en aangepast voor de Nederlandse situatie in samenwerking met deskundigen uit de betreffende sectoren.

Doel van de risicoanalysescan

Het doel van de scan is de (potentiële) farmaceutische risico's inzichtelijk te maken voor individuele zorginstellingen. De scan laat zien of de bestaande afspraken en procesgang rondom de medicatie verlopen conform:

• actuele wet- en regelgeving
• toegepaste protocollen
• professionele standaarden en
• bestaande richtlijnen en normen in Nederland

Scans zijn beschikbaar voor de sectoren: algemene ziekenhuizen, verpleeghuizen, verzorgingshuizen en gehandicaptenzorg. In ontwikkeling zijn scans voor de geestelijke gezondheidszorg en woon- en thuiszorg.

Opzet en werkwijze

Door middel van een kwalitatieve scan krijgen zorginstellingen, thuiszorgverleners, ziektekostenverzekeraars en cliënten/patiënten inzicht in de risicovolle situaties van bestaande medicatieprocessen. Het invullen van de scan gebeurt door een multidisciplinair kernteam uit de eigen instelling. Als onafhankelijke partij biedt het IVM ondersteuning bij het invullen en verwerken van de scan. In het adviesrapport wordt de instelling geïnformeerd over de mogelijke verbetertrajecten van het medicatieproces in de organisatie.

De resultaten

In het kader van patiëntveiligheidsmanagement kunnen de resultaten van de scan door de instelling worden gebruikt om zowel reactief als pro-actief kwaliteitsverbeterprojecten op te zetten in (delen van) het medicatieproces. In eerste instantie wordt inzichtelijk gemaakt welke afdelingen van de instelling als hoog-risico kunnen worden aangemerkt. Op deze wijze wordt duidelijk waarop de instelling zich primair zou moeten richten voor het inzetten van vervolgactiviteiten voor verbetering van het medicatieproces.

Het IVM signaleert

dat binnen de gezondheidszorg een toenemende behoefte is aan risicoanalyse van het medicatieproces als onderdeel van patiëntveiligheid. Het IVM wil een katalyserende, ondersteunende en implementerende rol spelen bij het gebruik en de verdere ontwikkeling van een risicoanalysemodel voor (gezondheids)zorginstellingen. Dit wordt gedaan in samenwerking met (koepel)organisaties in de gezondheidszorg. De risicoanalyse is een toets van het medicatieproces en van de (omgevings)factoren die daarop van invloed zijn in individuele instellingen of onderdelen daarvan. Tevens kan de toets/scan gebruikt worden als prestatievergelijking van soortgelijke instellingen in een zorgsector. Afhankelijk van de wijze waarop partijen in het veld zelf het medicatieproces willen beheren zal de rol van het IVM meer of minder uitgesproken zijn.

Het beleid van de overheid

De landelijke overheid, het ministerie van VWS en de Inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ), hecht veel belang aan patiëntveiligheid en in het bijzonder aan medicatieveiligheid. Dit wordt gedemonstreerd door:

• Het rapport 'Patiëntveiligheid: de toepassing van geneesmiddelen en medische hulpmiddelen in zorginstellingen en thuis' van de IGZ (december 2004) dat naadloos aansluit op het rapport 'Hier werk je veilig, of je werkt hier niet'.
• Het rapport 'Hier werk je veilig, of je werkt hier niet' (november 2004) geeft als belangrijkste aanbeveling aan de minister van VWS de invoering van een integraal gecertificeerd veiligheidsmanagementsysteem in ziekenhuizen in 2008.
• De 'Staat van de gezondheidszorg 2004 van de IGZ'; hierin wordt beschreven dat tienduizenden mensen per jaar een recept krijgen dat mogelijk schadelijk is voor hen waarbij vooral ouderen een risicogroep vormen.
• Het 'Toetsingskader voor verantwoorde zorg' van Arcares, AVVV, LOC, NVVA, Sting, Z-org, IGZ, VWS en ZN (november 2005) dat een operationalisering is van het visiedocument 'Op weg naar verantwoorde zorg' door middel van een indicatorenset en een sturingsmodel voor de verplegings- en verzorgingshuissector.

Wat bieden wij nog meer?

Aanvullende procesbeschrijving, procesanalyse, advisering en ondersteuning bij het realiseren van de verbetering van (onderdelen van) het medicatieproces. Het IVM biedt de genoemde advisering en ondersteuning ook aan instellingen die de scan niet gebruiken.

Kosten

Aan ondersteuning zijn kosten verbonden. Het IVM brengt als non-profitorganisatie kostendekkende tarieven in rekening. Eventueel zijn er mogelijkheden om derden voor aanvullende financiering te benaderen.

Heeft u naar aanleiding van het bovenstaande nog vragen dan kunt u contact opnemen meteen van de adviseurs van het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM), zie Contact voor adresgegevens.