Persberichten van farmaceutische industrie vaak promotioneel

Persberichten 2010

08 maart 2010

Inhoud wordt klakkeloos overgenomen door publieksmedia
Persberichten van farmaceutische bedrijven bevatten vaak aanprijzende informatie voor een geneesmiddel. Daarmee zijn ze in strijd met de regels die hen verbieden publieksreclame te maken. Dat concludeert Gezonde scepsis op basis van een onderzoek. In het onderzoeksrapport komt naar voren op welke wijze informatie over geneesmiddelen via persberichten de publieksmedia bereikt. Ook uitkomsten van opinieonderzoek naar aandoeningen en geneesmiddelen, uitgevoerd in opdracht van een farmaceutisch bedrijf, bevatten vaak aanprijzingen voor een specifiek geneesmiddel. Gezonde scepsis, een programma van het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM), heeft het onderzoek uitgevoerd in opdracht van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ). 

Gezonde scepsis analyseerde 33 persberichten over gezondheid of geneesmiddelen die 10 farmaceutische bedrijven de afgelopen 3 jaar hebben uitgestuurd. Van deze persberichten gaan er 28 over een geneesmiddel, 19 daarvan bevatten niet uitsluitend feitelijke informatie over receptgeneesmiddelen. Door het gebruik van bijvoeglijke naamwoorden als 'nieuwe', 'spectaculaire' en 'effectieve' prijzen zij (ongeregistreerde) geneesmiddelen aan. Daarnaast worden in zeker de helft van de onderzochte persberichten citaten gebruikt van gezaghebbende personen, zoals artsen. Doordat deze persberichten toegankelijk zijn voor het brede publiek en een receptgeneesmiddel aanprijzen en/of citaten bevatten van gezaghebbende personen, zijn deze persberichten op te vatten als publieksreclame voor receptgeneesmiddelen.

Publieksreclame voor receptgeneesmiddelen is in Nederland verboden. Informatie voor het publiek over ziekten en aandoeningen waarbij geneesmiddelen gebruikt worden is alleen toegestaan mits de fabrikant daarbij geen geneesmiddel aanprijst. Dit is vastgelegd in de Geneesmiddelenwet. Ook volgens de zelfreguleringsnormen van de Stichting Code Geneesmiddelenreclame (CGR), vastgelegd in de Gedragscode Geneesmiddelenreclame, is publieksreclame niet toegestaan. De Codecommissie van de CGR heeft in totaal vijf uitspraken gedaan over persberichten waarvan de laatste dateert uit 2006. Alle onderzochte persberichten zijn van na die datum. In alle uitspraken oordeelt de Codecommissie dat het persbericht door de wijze van publicatie en verspreiding gericht is op het publiek. De inhoud met aanprijzende teksten en citaten van artsen maakt dat het, volgens de Codecommissie, reclame is.

Bureaus voor marktonderzoek en marketing geven in opdracht van farmaceutische bedrijven persberichten uit. De resultaten van opinieonderzoek worden verwerkt in een persbericht en verspreid onder de media. Hiermee brengen ze een ziekte of aandoening en het betreffende geneesmiddel onder de aandacht van het publiek. Als casus zijn de persberichten van TNS NIPO geanalyseerd, een door de farmaceutische industrie veel gebruikt bureau. Deze persberichten worden vaak letterlijk overgenomen door publieke media waarbij de opdrachtgever (een farmaceutisch bedrijf) voor de lezer meestal niet zichtbaar is.

Ook bureaus voor marktonderzoek/marketing en media hebben zich aan de Geneesmiddelenwet te houden. Zij mogen geen publieksreclame maken voor receptgeneesmiddelen. Wanneer dit toch gebeurt al dan niet in opdracht van een farmaceutisch bedrijf, zijn alle betrokken partijen verantwoordelijk.

Gezonde scepsis wil in de toekomst een preventieve toetsing door de KOAG van persberichten die direct of indirect over receptgeneesmiddelen gaan. Citaten van artsen - zoals lovende uitlatingen over geneesmiddelen - in persberichten verdienen expliciet aandacht bijvoorbeeld vanuit de beroepsgroep. Daarnaast pleit Gezonde scepsis voor het aanscherpen van de CGR-richtlijnen door de uitspraken van de Codecommissie hierin te verwerken.

Kijk voor meer informatie op de website www.gezondescepsis.nl. Voor vragen over dit persbericht kunt u contact opnemen met Lia van Schaijk, stafadviseur communicatie Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM), tel 0888 800 400, e-mail l.schaijk@medicijngebruik.nl. Meer informatie over het IVM vindt u op deze website bij Over ons. U kunt het rapport 'Persberichten en opinieonderzoek' downloaden onder Publicaties op de website van Gezonde scepsis.