Home

Starten en stoppen met medicatie is niet altijd makkelijk. Bij het starten met medicijnen ontstaan niet zelden bijwerkingen. Het stoppen kan lastig zijn omdat er afbouwverschijnselen kunnen optreden. Het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM) zet zich in om medicijngebruikers en hun zorgverleners te helpen met zowel het starten als het stoppen van medicatie. Het doel: een goed en veilig medicijngebruik.

Eén van de manieren waarop het IVM helpt met starten en stoppen, is door applicaties voor de mobiele telefoon te ontwikkelen. Door middel van een app op de mobiele telefoon kunnen medicijngebruikers makkelijk opzoeken wat ze moeten doen als ze problemen hebben met het starten of stoppen van hun medicatie. De app geeft een aanvulling op de voorlichting van artsen en apothekers over medicijnen. Hiermee wil het IVM therapietrouw stimuleren, maar ook voorkomen dat gebruikers onnodig medicijnen slikken. Dit is niet goed voor de gezondheid en brengt ook onnodige kosten met zich mee.

De nieuwste app van het IVM is de app Start & Stop Antidepressiva voor de iPhone. Met deze app helpt het IVM mensen die willen starten of stoppen met antidepressiva. Maar ook voor mensen die niet kunnen stoppen met antidepressiva biedt de app veel informatie. Een belangrijk onderdeel van de applicatie is de MoodMeter. Met de MoodMeter kunnen gebruikers van antidepressiva hun stemming meten en in een grafiek zetten. In één oogopslag ziet de gebruiker en de behandelaar wat het effect is van de behandeling. 

Op deze pagina vindt u meer informatie over:
Start & Stop Antidepressiva
MoodMeter
Zorgverleners
Feiten over antidepressiva
Partners

Start & Stop Antidepressiva

De app Start & Stop Antidepressiva helpt gebruikers van antidepressiva met het starten of stoppen van hun medicatie. De app vertelt wat je beslist moet weten over depressie, de behandeling daarvan en de werking van antidepressiva. Daarnaast kun je met de app meten wat het effect van het starten of stoppen met antidepressiva is op je depressie. De app is een zinvolle aanvulling op de voorlichting en begeleiding die je krijgt van zorgverleners. Start of stop nooit met antidepressiva zonder overleg met je arts!

Goede kennis over depressie en antidepressiva is belangrijk voor een succesvolle behandeling. Starten met antidepressiva is vaak moeilijk vanwege de bijwerkingen die gebruikers kunnen krijgen. Stoppen is lastig vanwege de afbouwverschijnselen die kunnen optreden. Deze app geeft starters en stoppers, een kwart van de 1 miljoen mensen die jaarlijks antidepressiva slikken, veel informatie over hun ziekte en de behandeling daarvan. Wat veel starters niet weten, is dat het vaak twee tot vier weken duurt voordat het middel werkt. Dat is lastig, want de bijwerkingen merk je vaak wel vanaf de eerste dag. Meer dan de helft van de mensen die starten met antidepressiva, stopt dan ook binnen twee weken met slikken, met name vanwege de bijwerkingen. Maar ze hebben deze medicijnen wel nodig om beter te worden.

Als je start met antidepressiva, staat de wereld op zijn kop. Met de app kan je op een rustig moment lezen wat de voor- en nadelen van antidepressiva zijn. Je snapt beter wat antidepressiva met je gedrag en gezondheid doen, waardoor je verantwoord kunt starten. Ook als je veel vragen hebt over het stoppen met antidepressiva of als je wilt weten of je depressie terugkomt als je stopt, kun je bij de app terecht voor een antwoord.

MoodMeter

De app bevat een'MoodMeter' waarmee je kan bijhouden en meten hoe depressief je bent. Door 13 vragen te beantwoorden, berekent de app een score. Deze score krijg je te zien in een grafiek. Daardoor je kan zien hoe goed de behandeling aanslaat nadat je gestart bent met antidepressiva. Als je stopt met antidepressiva kan je door het invullen van de MoodMeter zien of je depressie wegblijft of terugkeert. Ook als je geen antidepressiva gebruikt, is de MoodMeter zinvol om toe te passen.

Als patiënt kun je ervoor kiezen de resultaten van de MoodMeter door te sturen naar je huisarts, psychiater of bijvoorbeeld psychotherapeut. Zo kun je samen met je behandelaar je behandeling bespreken. Je kan de grafiek ook uitprinten en meenemen in plaats van mailen. De vragenlijst waar de MoodMeter gebruik van maakt, bestaat uit de 13 vragen van de verkorte BDI-vragenlijst. Dit is de vragenlijst die het meest door huisartsen en psychiaters wordt toegepast.

Zorgverleners

De app Start & Stop Antidepressiva biedt een aanvulling op de gebruikelijke voorlichting door zorgverleners. Omdat de app is gebaseerd op de Multidisciplinaire Richtlijn Depressie voor volwassenen (2009) sluit deze aan bij de huidige behandelrichtlijnen. Als zorgverlener kunt u uw cliënt vragen de app te downloaden om de volgende redenen:

• Uw patiënt weet wat aandachtspunten zijn bij het starten of te stoppen met antidepressiva.
• U en uw patiënt weten wat de gevolgen zijn van het starten of stoppen met antidepressiva. Hierbij kunt u vragen de teksten 'Wat je moet weten' in de app te lezen en de MoodMeter in te vullen.

De app kunt u inzetten nadat besloten is om te starten of te stoppen met antidepressiva, maar bijvoorbeeld ook wanneer uw patiënt dit overweegt. Het laten invullen van de MoodMeter biedt u twee praktische voordelen:

• U ontvangt een grafiek die inzichtelijk maakt hoe de depressie verloopt. De grafiek kan gemaild en geprint worden.
• Doordat uw cliënt de vragen invult en de app de scores berekent, kost het u geen extra tijd.

De MoodMeter is gebaseerd op de verkorte BDI-vragenlijst, deze bestaat uit 13 vragen. Klik hier voor meer informatie over BDI.

Feiten over antidepressiva

Cijfers
Nederland telde in 2010 zo'n 1 miljoen gebruikers van antidepressiva (bron: GIPdatabank van het CVZ). Jaarlijks starten 250.000 Nederlanders met het gebruik van deze middelen (bron: Nationaal Kompas Volksgezondheid). Van hen staakt ongeveer de helft de behandeling binnen twee weken. Van de mensen die langer dan twee weken door blijven slikken, stopt de helft toch eerder dan de geadviseerde behandelduur.

Terugval
Terugvalpreventie is een belangrijk onderdeel van de behandeling van depressie. Het is niet ongebruikelijk dat een depressie opnieuw de kop opsteekt. Ongeveer 80 procent van de patiënten met een depressie maakt in zijn leven meer dan een periode van depressie door (gemiddeld vier perioden; Multidisciplinaire Richtlijn Depressie, 2009). De Multidisciplinaire Richtlijn Depressie (2009) adviseert bij een behandeling met antidepressiva de behandeling zes maanden langer door te laten gaan na het verdwijnen van de depressiesymptomen bij een eerste periode. Bij ouderen en bij gebruikers die herhaaldelijk depressief zijn, adviseert men de behandeling een jaar langer door te laten gaan. Afhankelijk van de patiëntkenmerken en het aantal keer dat gebruikers een terugval hebben, is zelfs behandeling gedurende één of meerdere jaren mogelijk.

Problemen met starten en stoppen
Starten en stoppen met medicatie is niet altijd makkelijk. Uit onderzoek van Van Geffen ('Initiation, execution and discontinuation of antidepressant therapy: considerations and decisions of patients', Geffen, K van) waarbij onder andere gebruik is gemaakt van gegevens op het MeldpuntMedicijnen, blijkt:

• Een kwart van de patiënten die starten met een antidepressivum haalt slechts één recept op in de apotheek. Van deze groep is een derde niet gestart met het gebruik van het antidepressivum, de overige patiënten zijn binnen twee weken gestopt.
• Angst voor en het optreden van bijwerkingen spelen een belangrijke rol bij het niet accepteren van de therapie.
• Ruim de helft van deze patiënten was op eigen initiatief gestopt zonder overleg met de arts.
• Patiënten hebben relatief vaak vragen over stoppen met het gebruik van antidepressiva en ervaren veel problemen met het stoppen.
• Bijwerkingen spelen een belangrijke rol tijdens de behandeling, worden als zeer belastend ervaren en leiden vaak tot stoppen van de therapie.

Effectieve voorlichting
De voorlichting die zorgverleners kunnen geven, wordt beperkt door tijd en de mate waarin patiënten de informatie op dat moment kunnen verwerken. De app is een aanvulling op de voorlichting van behandelaars. Door middel van een app op de mobiele telefoon kunnen medicijngebruikers makkelijk opzoeken wat ze moeten doen als ze problemen hebben met het starten of stoppen van hun medicatie. Hierdoor wil het IVM therapietrouw stimuleren, maar ook voorkomen dat gebruikers onnodig medicijnen slikken. Dit is niet goed voor de gezondheid en brengt ook onnodige kosten met zich mee.

Links
Nog meer weten? Neem dan eens een kijkje op de site van de Depressievereniging of de Angst, Dwang en Fobie Stichting. Ervaringen met antidepressiva kunt u melden via het Meldpunt Medicijnen.

Partners
Deze app is inhoudelijk ontwikkeld door het IVM. De app is technisch gerealiseerd door Logica. De ontwikkeling was mogelijk dankzij financiering door Menzis Zorgverzekeraars. Menzis wil een goed gebruik van antidepressiva stimuleren.

Het IVM zoekt samenwerking met partners die plannen of wensen hebben om meer apps op het gebied van medicijngebruik te ontwikkelen. Interesse? Neem dan contact met ons op.