Nierfunctiestoornis

Onze nieren spelen een belangrijke rol in het zuiveren van het bloed. Via de nieren en de urine verlaten afvalstoffen, maar ook geneesmiddelen ons lichaam. Door hypertensie, diabetes mellitus en atherosclerotisch vaatlijden en nierziekten kan de nierfunctie verminderen. 1 op de 10 Nederlanders heeft 'verborgen nierschade', bij 1 op de 20 mensen is de nierfunctie een beetje verminderd. Ongeveer 60.000 Nederlanders hebben een ernstig verminderde nierfunctie (Bron: Nierstichting).

Een beginnende nierfunctiestoornis merkt de patiënt vaak niet op. De eerste klachten zijn vaag, zoals jeuk en vermoeidheid. Bij latere stadia van een nierfunctiestoornis kunnen bloedarmoede en osteoporose voorkomen. Ook vermindert de uitscheiding van veel geneesmiddelen in dit stadium. Hierdoor stijgen de spiegels van het geneesmiddel en is de kans op bijwerkingen of toxiciteit groter. Mensen met een verminderde nierfunctie lopen dan ook een drie keer zo groot risico op een ziekenhuisopname door geneesmiddelen (Bron: HARM-onderzoek 2006).

Sinds 1 januari 2012 verplicht de Geneesmiddelenwet artsen om gegevens over onder andere nierfunctie te delen met de apotheker. In 2012 werken organisaties als KNMG en KNMP aan een praktische invulling van deze verplichting.

U vindt op deze pagina informatie over:

Richtlijnen
Nascholing
Farmacotherapieoverleg
Projecten
Patiënteninformatie
Relevante organisaties
Meer weten

Richtlijnen

Op het gebied van nierfunctiestoornissen heeft het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) de volgende richtlijn beschikbaar:

Nascholing

Het IVM heeft een digitale nascholing ontwikkeld over nierfunctiestoornissen voor apothekersassistentes en praktijkondersteuners. Daarnaast biedt het IVM diverse andere geaccrediteerde (digitale) nascholingen aan voor:

  • de eerste lijn: artsen, praktijkassistenten, praktijkondersteuners, apothekers, apothekersassistenten
  • de langdurige zorg: verpleegkundigen en verzorgenden in verpleeghuis, verzorgingshuis, GGZ en gehandicaptenzorg
  • paramedici, zoals diëtisten, ergotherapeuten, fysiotherapeuten, huidtherapeuten, logopedisten, mondhygiënisten, oefentherapeuten en tandartsen
  • de tweede lijn: ziekenhuisapothekers, verpleegkundigen

Meer informatie staat op onze scholingspagina.

Farmacotherapieoverleg

Het IVM ontwikkelt diverse materialen ter ondersteuning van FTO-groepen. U kunt gebruik maken van de volgende IVM-materialen bij een FTO over nierfunctiestoornissen:

FTO-modules

U kunt alle materialen, inclusief de PowerPointpresentaties na aanmelding gratis downloaden via deze websites.

Cijfers in het FTO

Verschillende organisaties kunnen u op weg helpen om het geneesmiddelengebruik van uw FTO-groep zichtbaar te maken. Op het gebied van nierfunctiestoornissen zijn geen ondersteunende materialen op het gebied van cijfers in het FTO beschikbaar.

Kwaliteit van het FTO

Praktische informatie en tips voor het opzetten van een FTO en de kwaliteitsverbetering ervan vindt u in het handboek FTO. In het handboek staat informatie over onder andere de agendavoorbereiding, het maken van afspraken in het FTO en verslagformulieren.

Projecten

In de afgelopen jaren heeft IVM twee projecten rond nierfalen ondersteund.

In het project 'Op die maNier' heeft het Medisch Coördinerend Centrum Eemland (MCCE) samen met huisartsen, apothekers en het Klinisch Chemisch Laboratorium van het Meander Medisch Centrum te Amersfoort gewerkt aan de uitwisseling van deze gegevens tussen het laboratorium en de apotheek. Apothekers en huisartsen krijgen een lijst van patiënten met MDRD <50 ml/min die in het Meander Medisch Centrum geprikt zijn. Sinds december 2011 is uitwisseling in de hele regio mogelijk en doet het merendeel van de apothekers mee. Naast gegevensuitwisseling zijn scholing en een transmurale werkafspraak ontwikkeld. De FTO-module, die voor dit project is ontwikkeld is inmiddels algemeen beschikbaar via de webshop.

Samen met de afdeling Hemodialyse van het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven heeft het IVM in 2012 een project uitgevoerd om het medicijngebruik van nierpatiënten veiliger te maken en te verbeteren. Het project is uitgevoerd in opdracht van de Nierstichting. Bij 50 nierpatiënten werd onderzocht of zij hun medicijnen zelf goed gebruiken of dat zij daarbij hulp nodig hebben. Het IVM heeft hiervoor een nieuw beoordelingsinstrument ontwikkeld. Ter ondersteuning kregen (dialyse)verpleegkundigen scholing en is voorlichtingsmateriaal voor patiënten ontwikkeld.

Patiënteninformatie

Relevante folders en brochures voor patiënten zijn:

Interessante websites voor patiënten zijn:

  • Apotheek.nl met het thema verminderde nierfunctie en medicijnen
  • Mijn nier in zicht, zelfmanagement voor patiënten met een verminderde nierfunctie
  • Test uw risico meet het risico voor ontwikkelen van diabetes, hart- en vaatziekten en nierschade
  • Thuisarts.nl met het thema nierschade door vaatproblemen

Patiëntenorganisatie:

Relevante organisaties

Meer weten

Wilt u meer weten over wat het IVM kan doen op het gebied van samenwerking bij patiënten met een nierfunctiestoornis voor het FTO of andere bijeenkomsten in de eerste lijn? Neem dan contact met ons op. U kunt ook een e-mail sturen naar helpdeskFTO@medicijngebruik.nl.