Depressie

Iedereen heeft wel eens een paar dagen van neerslachtigheid. Wanneer deze gevoelens heviger dan normaal zijn en langer dan twee weken duren kan er sprake zijn van een depressie. Een depressie tast het dagelijks functioneren aan en is een veel voorkomende oorzaak van ziekteverzuim (bron: Trimbos-instituut).

Bijna een kwart van de vrouwen en 13 procent van de mannen krijgt ooit in zijn of haar leven een depressieve stoornis. Per jaar lijden ongeveer 546.500 Nederlanders onder de 65 jaar aan een depressieve stoornis. Een depressieve episode duurt gemiddeld ongeveer acht maanden, maar de helft van de episodes duurt korter dan 3 maanden. Bij 40 procent van de mensen komt de depressieve stoornis binnen 2 jaar na herstel terug (bron: Trimbos-instituut).

Voor de behandeling van een depressie zijn veel mogelijkheden. Bij een eerste lichte depressie start de behandeling met eerste-stap interventies, zoals bibliotherapie, fysieke inspanning of activerende begeleiding. Bij onvoldoende effect of bij ernstiger klachten zijn psychologische interventies of medicijnen aangewezen (bron: Trimbos-instituut). In Nederland gebruikten in 2011 bijna 1 miljoen mensen antidepressiva (bron: GIP-databank). Deze mensen zijn niet allemaal depressief, want de antidepressiva worden ook voor andere doeleinden ingezet, zoals chronische pijn en angststoornissen.

U vindt op deze pagina informatie over:

Richtlijnen
Nascholing
Farmacotherapieoverleg
Projecten
Patiënteninformatie
Relevante organisaties
Meer weten

Richtlijnen

Op het gebied van de behandeling van depressie hebben het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) en het Trimbos Instituut richtlijnen voor de eerste lijn beschikbaar:

Antidepressiva kunnen van invloed zijn op de rijvaardigheid. Afspraken over samenwerking over voorlichting aan patiënten in de eerste lijn zijn opgenomen in de LESA Geneesmiddelen en verkeersveiligheid.

Nascholing

Het IVM heeft de volgende nascholingen ontwikkeld die gerelateerd zijn aan depressie en antidepressiva:

  • Geneesmiddelen in het verkeer. Deze nascholing en e-learning voor apothekersassistentes helpt de deelnemers om de patiënt beter voor te lichten over verkeersdeelname bij geneesmiddelgebruik.
  • Geneesmiddelen, werk en rijvaardigheid voor bedrijfsartsen. U kunt zich voor deze training opgeven bij de NSPOH.
  • De e-learning Medicijngroepen voor verzorgenden en verpleegkundigen besteedt ook aandacht aan middelen bij psychische aandoeningen.
  • Werken aan beter medicijngebruik in de geestelijke gezondheidszorg. Deze nascholing voor medewerkers in de GGZ geeft hen houvast bij het begeleiden van patiënten die psychofarmaca gebruiken.

Meer informatie staat op onze scholingspagina.

Farmacotherapieoverleg

Het IVM ontwikkelt diverse materialen ter ondersteuning van FTO-groepen. U kunt gebruik maken van de volgende IVM-materialen bij een FTO over de behandeling van depressie:

FTO-modules

U kunt alle materialen, inclusief de PowerPointpresentatie gratis downloaden via deze website.

Casuïstiek

Naast de FTO-modules is losse casuïstiek over depressie beschikbaar.

Cijfers in het FTO

Verschillende organisaties kunnen u op weg helpen om het geneesmiddelengebruik van uw FTO-groep zichtbaar te maken. Hieronder ziet u enkele mogelijkheden om het gebruik van antidepressiva in uw praktijk zichtbaar te maken:

  • Handboek 'Werken met cijfers in het FTO': het handboek 'Werken met cijfers in het FTO' van het IVM bevat een inleidend hoofdstuk over de mogelijkheden en onmogelijkheden van prescriptieterugkoppeling en het hoofdstuk Depressie (Hoofdstuk 8).
  • SFK Webrapportages: de webrapportages van de SFK zijn kant-en-klare rapporten die SFK maakt in samenwerking met KNMP/WINAp en het IVM. Voor het onderwerp antidepressiva is een webrapportage beschikbaar, die enkel toegankelijk is met een abonnement. Voor meer informatie over de inhoud van het programma en het abonnement, zie de website van SFK.
  • Monitor Voorschrijfgedrag Huisartsen: het IVM monitort het voorschrijfgedrag van huisartsen en maakt daarnaast individuele voorschrijfcijfers inzichtelijk voor huisartsen door het meten van indicatoren. Ook op het gebied van antidepressiva zijn indicatoren ontwikkeld. Uw eigen voorschrijfcijfers inzien? Lees meer en log in met uw Vecozo certificaat.

Kwaliteit van het FTO

  • Praktische informatie en tips voor het opzetten van een FTO en de kwaliteitsverbetering ervan vindt u in het Handboek FTO dat u gratis kunt bestellen via deze website. In het handboek staat informatie over onder andere de agendavoorbereiding, het maken van afspraken in het FTO en verslagformulieren.

Projecten

Tussen 2009 en 2011 heeft het IVM in opdracht van het Ministerie van VWS het project landelijke implementatie van de richtlijnen depressie uitgevoerd. Aanleiding was het verschijnen van de multidisciplinaire richtlijn 'Depressie'. Doelstellingen van het project waren het verbeteren en de diagnosestelling en het vaker toepassen van de 'stepped-care'-methode bij patiënten met een lichte depressie. Ook werd het rationeel gebruik van antidepressiva bevorderd door minder inzet van antidepressiva bij patiënten met een lichte depressie, het verbeteren van de therapietrouw en het evalueren van langdurig gebruik van antidepressiva. In het project zijn 130 FTO-groepen en huisartsengroepen begeleid. Bij de groepen waren niet alleen huisartsen en apothekers maar ook andere GGZ-hulpverleners in de eerste lijn nauw betrokken. Naast het begeleiden van zorgverleners ontwikkelde het IVM ook een nascholing voor huisartsen en POH-ers GGZ en voorlichtingsmateriaal voor patiënten.

Een belangrijke bijwerking van antidepressiva is de vermindering van het reactievermogen. De gebruiker is daardoor minder geschikt om aan het verkeer deel te nemen. Het IVM heeft sinds 2008 diverse projecten uitgevoerd, gericht op professionals en op het publiek. Onderdeel hiervan zijn de LESA 'Geneesmiddelen en verkeer', een FTO-module en nascholingen voor artsen en apothekersassistenten. In 2008 is ook de publiekscampagne 'Rij veilig met medicijnen' gestart. Een belangrijk onderdeel van dit project is de website Rij veilig met medicijnen voor gebruikers van rijgevaarlijke geneesmiddelen, waaronder slaapmiddelen. In 2012 startte het IVM samen met de provincies Friesland en Zeeland een regionale campagne over dit thema.

Patiënteninformatie

Voor patiënten heeft het IVM de volgende folders beschikbaar:

U kunt de gratis folders downloaden via de website.

Voor patiënten heeft IVM een lezing over medicijnen bij psychische aandoeningen ontwikkeld. Ervaren voorlichters van het IVM kunnen deze lezing voor u verzorgen. De lezingen kunnen ook door een plaatselijke apotheker of arts gegeven worden. Deze kan gebruik maken van onze lezingtekst en PowerPoint-presentatie, te bestellen via deze website. Wilt u meer weten over een patiëntenlezing? Neem dan contact met ons op. Bel 0888 800 400 of e-mail nascholing@medicijngebruik.nl.

Het NHG stelt via haar website diverse folders en patiëntenbrieven beschikbaar:

  • NHG-patiënteninformatie Depressie op Thuisarts.nl

Andere folders en brochures voor patiënten zijn:

Interessante websites voor patiënten zijn:

Relevante organisaties

Meer weten

Wilt u meer weten over wat het IVM kan doen op het gebied van de behandeling van depressie voor het FTO of andere bijeenkomsten in de eerste lijn? Neem dan contact met ons op. U kunt ook een e-mail sturen naar helpdeskFTO@medicijngebruik.nl. Bij een vraag over het werken met cijfers bij antidepressiva kunt u een e-mail sturen naar helpdeskcijfers@medicijngebruik.nl.