Antistolling

Antistollingsbehandeling brengt veel risico's met zich mee. Bij behandeling met een cumarine kunnen door een te lage of te hoge INR-waarde bloedstolsels of juist bloedingen ontstaan. Per jaar vinden naar schatting 950 vermijdbare medicatie gerelateerde ziekenhuisopnames plaats bij patiënten met een cumarine. In de praktijk blijkt de afstemming tussen alle betrokken zorgverleners vaak onvoldoende te zijn.

Om de antistollingsbehandeling veiliger te maken zijn in diverse regio's regiotafels 'Antistolling' opgezet. Deze regiotafels geven vorm aan de samenwerking tussen alle zorgverleners en instanties die betrokken zijn bij de antistollingsbehandeling. Het IVM heeft veel ervaring opgedaan met de begeleiding van deze bijeenkomsten. Daarnaast heeft het IVM diverse materialen en scholingen over het verbeteren van de antistollingsbehandeling ontwikkeld.

Op de IVM-website MedicijnBalans staat actuele, feitelijke informatie over nieuwe orale antistollingsmiddelen en geven experts hun mening over deze middelen.

U vindt op deze pagina informatie over:

Richtlijnen
Nascholing
Farmacotherapieoverleg
Ondersteuning Regiotafels
Patiënteninformatie
Meer weten

Richtlijnen

We maken bij het ontwikkelen van onze materialen gebruik van wetenschappelijke richtlijnen, zoals van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) en het Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg CBO. U kunt de volledige teksten (en eventuele samenvattingskaartjes) van deze richtlijnen gratis downloaden via de websites van deze organisaties.

Wetenschappelijke richtlijnen:

  • NHG: relevante NHG-standaarden op het gebied van antistolling zijn onder andere Angina pectoris, Atriumfibrilleren, Cardiovasculair risicomanagement, CVA, Diep veneuze trombose en TIA. Daarnaast is de LESA 'Antistolling' en het bijbehorende kennisdocument 'Antistolling' ontwikkeld in samenwerking met de KNMP, FNT en NMT.
  • CBO: relevante richtlijnen van het CBO zijn onder andere diagnostiek, preventie en behandeling van veneuze trombo-embolie en secundaire preventie arteriële trombose en diagnostiek, behandeling en zorg voor patiënten met een beroerte.
  • FNT: de FNT heeft onder andere relevante richtlijnen over het melden van ernstige bijwerkingen van vitamine-K-antagonisten (samen met Lareb) en afhandeling van interacties (samen met KNMP en Stichting Health Base).

Voor informatie over de nieuwe antistollingsmiddelen verwijzen wij u naar MedicijnBalans. Hier vindt u evenwichtige informatie over deze geneesmiddelen, video's en een forum.

Nascholing

We hebben op dit moment geen nascholing op het gebied van antistolling. Onder het kopje 'Ondersteuning Regiotafels' leest u meer over wat het IVM kan doen in het kader van het begeleiden van regiotafels. Bekijk ook ons scholingsaanbod voor andere nascholingen en e-learningcursussen die u kunnen helpen uw kennis over medicatie en medicatieveiligheid bij te spijkeren. Heeft u vragen over ons scholingsaanbod, neem dan gerust contact met ons op. We helpen u graag verder.

Farmacotherapieoverleg

Wilt u het onderwerp antistolling in FTO-verband aanpakken dan kunt u gebruik maken van het breed aanbod aan materialen dat het IVM ontwikkeld heeft tijdens diverse projecten op het gebied van antistolling. In het FTO of tijdens een regionaal overleg (bijvoorbeeld regiotafel Antistolling) kunt u bij het bespreken van antistollingsbehandeling aandacht besteden aan verschillende aspecten:

  • risico's van antistollingsbehandeling
  • eigen rol bij verkleinen van risico's
  • verdeling van taken en verantwoordelijkheden
  • uitwisseling van INR-waarden 
  • uitwisseling van informatie over indicaties en interacties
  • eenduidige en toegankelijke protocollen
  • afstemming informatievoorziening aan de patiënt
  • richtlijn 'Overdracht van Medicatiegegevens'
  • plaatsbepaling nieuwe orale antistollingsmiddelen
  • nascholingsmogelijkheden (van FNT)

Er zijn diverse materialen beschikbaar voor het bespreken van de antistollingsproblematiek, zowel voor het FTO als voor andere (keten)overlegstructuren.

FTO-modules
Antistolling, module. In deze module beschrijven we een programma voor huisartsen, apothekers en trombosedienstartsen die werkafspraken willen maken over de verdeling van verantwoordelijkheden en taken bij het antistollingsbeleid met cumarines. Belangrijke aandachtspunten hierbij zijn de informatieoverdracht tussen de verschillende zorgverleners en informatieverstrekking aan de patiënt. Het uitgangspunt voor deze module is de LESA Antistolling (2011).

Bij de FTO-module is een PowerPoint-presentatie beschikbaar. U kunt alle materialen gratis downloaden. Verder bieden wij nog het werkboek Ketenontwikkeling antistollingsbehandeling aan, voor trombosediensten en andere overlegstructuren. Dit werkboek bevat een vijfstappenplan voor het opzetten van een regiotafel.

Cijfers in het FTO
Verschillende organisaties kunnen u op weg helpen om het geneesmiddelengebruik van uw FTO-groep zichtbaar te maken. Hieronder ziet u enkele mogelijkheden bij antistollingsmiddelen.

  • Handboek 'Werken met cijfers in het FTO': ons handboek 'Werken met cijfers in het FTO' biedt een inleidend hoofdstuk over de mogelijkheden en onmogelijkheden van prescriptieterugkoppeling. Informatie over antistollingsmiddelen vindt u in een algemene inleiding over hart- en vaatziekten (hoofdstuk 12) en in de hoofdstukken over angina pectoris (hoofdstuk 14) en Hartfalen (hoodstuk 15). Deze hoofdstukken kunt u gratis downloaden.
  • GIP-databank: de databank van het Genees- en hulpmiddelen Informatie Project (GIP) van het CVZ bevat informatie over het gebruik van genees- en hulpmiddelen in Nederland van de laatste vijf jaar.
  • LINH: Landelijk Informatie Netwerk Huisartsenzorg. LINH levert representatieve, continue, kwantitatieve en kwalitatieve informatie omtrent de door Nederlandse huisartsen geleverde zorg. Op de website van het LINH vindt u naast recente jaarcijfers ook archiefjaarcijfers en waargenomen trends.
  • Nationaal Kompas Volksgezondheid: op deze website kunt u antwoorden vinden op vragen over gezondheid en ziekte.
  • Medicijnkosten: op deze website vindt u informatie over de actuele kosten van geneesmiddelen.

Kwaliteit van het FTO
Praktische informatie en tips voor het opzetten van een FTO en de kwaliteitsverbetering ervan vindt u in het Handboek FTO dat u gratis kunt bestellen via deze website. In het handboek staat informatie over onder andere de agendavoorbereiding, het maken van afspraken in het FTO en verslagformulieren. 

Ondersteuning Regiotafels

Goede antistollingsbehandeling kan 2.850 ziekenhuisopnames per jaar voorkomen. Het HARM-onderzoek uit 2006 laat zien dat van alle potentieel vermijdbare ziekenhuisopnames door geneesmiddelengebruik 15 procent werd veroorzaakt door vitamine K-antagonisten en trombocytenaggregatieremmers. Verbeteringen zijn dus noodzakelijk.

De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) vindt dat trombosediensten deze taak op zich moeten nemen. Samen met het IVM heeft de Federatie van Nederlandse Trombosediensten (FNT) methodieken ontwikkeld om de antistollingsbehandeling veiliger te maken. De belangrijkste methodiek is het inzetten van regiotafels. Een regiotafel 'Antistolling' is een overleggroep van zorgverleners die - binnen de regio van een trombosedienst - betrokken zijn bij de antistollingsbehandeling. Het doel is de samenwerking te optimaliseren en daarmee de antistollingsbehandeling zo veilig mogelijk te maken.

Het IVM biedt begeleiding bij het opzetten van de regiotafels. We bieden trombosediensten of andere betrokkenen bij de antistollingsbehandeling ondersteuning bij het  inventariseren van wat nodig en wenselijk is bij het opzetten van een regiotafel 'Antistolling'. Zij kunnen daarbij gebruik maken het werkboek 'Ketenontwikkeling antistollingsbehandeling'.

We bieden de regiotafels begeleiding bij:

  • het optimaliseren van de antistollingsbehandeling
  • het implementeren van de richtlijn 'Overdracht van Medicatiegegevens'
  • het implementeren van de LESA 'Antistolling'
  • de plaatsbepaling van nieuwe orale antistollingsmiddelen
  • het geven van invulling aan een nieuwe financieringsregeling
  • het geven van invulling aan de nieuwe rol van de trombosedienst

Naar verwachting is het eerste halfjaar gemiddeld 4 uur per week nodig voor het opzetten van een regiotafel 'Antistolling'. Wanneer de regiotafel eenmaal functioneert, is er minder tijd nodig. Wilt u meer weten over de kosten van deze begeleiding? Neem dan contact op via e-mail info@medicijngebruik.nl.

Patiënteninformatie

Diverse organisaties hebben patiëntenfolders en brochures over antistollingsmiddelen. Enkele voorbeelden zijn:

  • NHG: patiëntenbrieven over aandoeningen waarbij antistollingsmiddelen worden toegepast
  • Trombosestichting: brochure voor mensen met trombose

Interessante websites zijn:

  • Meldpunt Medicijnen ervaringen met medicijnen melden en bekijken (bijwerkingen, problemen met gebruik van medicijnen, verpakking of vergoeding)

Meer weten

Wilt u meer weten over wat het IVM kan doen op het gebied van antistolling voor het FTO of andere bijeenkomsten in de eerste lijn? Of wilt u meer weten over onze begeleiding bij de regiotafels of onze materialen? Neem dan contact met ons op. U kunt ook een e-mail sturen naar helpdeskFTO@medicijngebruik.nl. Bij een vraag over het werken met cijfers bij antistolling kunt u een e-mail sturen naar helpdeskcijfers@medicijngebruik.nl.