Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik

Pijnklachten

Literatuur

Let op: opent in een nieuw venster AfdrukkenE-mailadres

Pijnbestrijding algemeen

  • Biegstraaten M, Leersum van RL, Schaik van IN. Medicamenteuze behandeling van perifere neuropatische pijn. Geneesmiddelenbull 2007;41(8):83-92.
  • Bijl D. Helpen dure placebo's beter dan goedkopere bij pijn? Geneesmiddelenbull 2008;42(6):59.
  • Bijlsma JWJ, Lems WF, Laar van de MAFJ. Nadere plaatsbepaling van coxibs en NSAID's bij patiënten met nociceptieve pijn. Ned Tijdschr Geneeskd 2007;151(14):795-8.
  • Borgsteede S, Zuurmond W. Stap voor stap het lijden te lijf. Pharm Weekbl 2007; 142(44):18-23.
  • Borgsteede S, Zuurmond W. Stappenplan voor pijnbestrijding. Pharm Weekbl 2008;143(39):25.
  • Croonen, H. CBO-richtlijn Polyneuropathie: Pregabaline geen wondermiddel. Pharm Weekbl 2005;140(17):565-7.
  • Croonen H. Nieuwe pijnstillers. Pharm Weekbl 2006;141(21):720-1.
  • Graaf de L. Pijnstillers. Veel nieuws op komst. Pharm Weekbl 2007;142(44):46-7.
  • Groot de M, Grootheest van K. Groot gebruik, groot risico. Pharm Weekbl 2007;142(44):31-2.
  • Samwel H. Chronic pain treatment: from psychological predictors to implementation. Wageningen: Ponsen & Looyen BV, 2008.
  • SFK. Pijnstilling op recept. Pharm Weekbl 2008;143(39):13.
  • Sitsen JMA. Het verband tussen dosis en werking bij analgetica: een overzicht. Med Farm Med 2007;45(10):175-6.
  • Tent M. Optimisme over nieuwe behandelopties. Prof. dr. K. Vissers blij met nieuwe medicatie tegen neuropathische pijn. Pharm Weekbl 2007;142(44):12-5.
  • Venrooij van T. Pijn niet 'zo nodig' behandelen. Dr. Pim Meijler ziet chronische pijn als valse herinnering. Pharm Weekbl 2008;143(39):15-7.
  • Verduijn MM. Farmacotherapeutische richtlijn 'Pijnbestrijding'. Geneesmiddelenbull 2008; 2(8):80-1.
  • Vranken JH, Vegt van der MH. De farmacologische behandeling van neuropathische pijn. Huisarts Wet 2006;49(12):622-8.
  • Windgassen E. Multidisciplinair teamwerk. Maarten van Kleef bepleit beperking van het aantal pijnpoli's. Pharm Weekbl 2006;141(18):600-3.
  • Winter F. Gedragstherapie inzetten bij pijnbestrijding. Psychologische aspecten van chronische pijn. Pharm Weekbl 2006;141(18):616-9.

Cannabis

  • Hazekamp A. De medicinale kracht van cannabis. Pharm Weekbl 2007;142(44):38-41.
  • Hazekamp A, Sijrier P, Verpoorte R et al. Vergelijking van prijs, dronabinolgehalte en microbiologische kwaliteit: Cannabis uit de apotheek is beter. Pharm Weekbl 2005;140(12):402-4.
  • Scholten WK. Het werkingsmechanisme van cannabis en cannabinoïden. Ned Tijdschr Geneeskd 2006; 150(3):128-31.
  • Smink BE. Cannabis als analgeticum bij multiple sclerose. Med Farm Med 2005;43(3):35.

Hoofdpijn en migraine

  • Dekker F. Chronisch dagelijkse hoofdpijn. Huisarts Wet 2009;52(4):209-10.
  • Knuistingh Neven A, Dekker F. Spanningshoofdpijn goed medicamenteus te bestrijden. Chronisch gebruik pijnstillers niet aan te raden. Pharm Weekbl 2006;141(18):613-5.
  • Koehler PJ. De standaard 'Hoofdpijn' van het Nederlands Huisartsen genootschap; reactie vanuit de neurologie. Ned Tijdschr Geneeskd 2006;150(6):291-3.
  • Leest de K. Pizotifeen, valproaat en ergotamine uit de gratie: NHG-Standaard Hoofdpijn. Pharm Weekbl 2005;140(4):134-7.
  • Mérelle SYM. Migraine trainers as models. The effectiveness of lay trainers with migraine for behavioural attack prevention. Rotterdam: Erasmus Universiteit, 2008.
  • Ruikes F, Postma M. Een alledaagse hoofdpijn, of toch niet? (Klinische les) Huisarts Wet 2009;52(11):554-7.
  • SFK. Helft sumatriptantabletten is generiek. Pharm Weekbl 2006;141(50):1587.
  • Tent M. Drie soorten hoofdpijn dan drie behandelingen. Het unieke hoofdpijnspreekuur van Nico van Duijn. Pharm Weekbl 2006;141(18):627-9.
  • Vingerhoeds ACM. Combinatietherapie van sumatriptan en naproxen voor de acute migraine-aanval biedt nauwelijks voordelen tov monotherapie met de componenten. Med Farm Med 2007;45(9):151.
  • Vink-Hermeling S. Relevantie van absorptiesnelheid en lag time voor snelle actie bij migraine. Pharm Weekbl 2009; 144(4):wp19.
  • Vries de H. De standaard 'Hoofdpijn' van het Nederlands Huisartsen genootschap; reactie vanuit de huisartsgeneeskunde. Ned Tijdschr Geneeskd 2006;150(6):289-90.
  • Weerd van der P. Hoofdpijn door genees- of genotmiddelen. De behandeling vraagt geduld en affiniteit. Pharm Weekbl 2006;141(18):608-10.
  • Wiendels NJ. Chronic frequent headache in the general population. Leiden: Universiteit Leiden, 2008.
  • Wijck van F. Hoofdbrekens over migraine vrouwen: Weinig kennis, veel medicamenteuze mogelijkheden. Pharm Weekbl 2005;140(13):435-7.
  • Wijck van F. Meer triptanen in het belang van de patiënt of de industrie? Discussie over nieuwe NHG-richtlijn migraine. Pharm Weekbl 2006;141(18):604-6.

NSAID'S

  • Bemt van den B. Aangeboren afwijkingen zeldzaam. Literatuur over schadelijkheid NSAID's tijdens zwangerschap. Pharm Weekbl 2005; 140(47):1493-4.
  • Bemt van den BJF, Benraad HB, Rasker JJ. Cardiovasculaire en gastro-intestinale risico's bij selectieve en niet-selectieve NSAID's. Ned Tijdschr Geneeskd 2007;151(19):1062-7.
  • Bruijnzeel PLB. Verhogen selectieve COX-2-remmers en traditionele NSAID's het risico op vasculaire problemen? Med Farm Med 2007;45(4):68.
  • Bijl D. COX-2-remmers en hart- en vaatziekte: observationeel onderzoek. Geneesmiddelenbull 2005; 39(8):87-8.
  • Bijl D. Cardiovasculair risico van NSAID's na ernstige coronaire hartziekte. Geneesmiddelenbull 2009;43(10):96-7.
  • Boer de A. Hoe nu verder met COX-2-remmers? Geneesmiddelenbull 2005;39(11):121-9.
  • Bouma AW, Walenberg-van Veen MCM, Hove ten WR. Optimalisatie van het gebruik. Maagprotectie en NSAID's in een risicopopulatie. Pharm Weekbl 2005; 140(37):1142-4.
  • Bouvy ML, Cussel-Borgh M, Kruijtbosch M. Maagprotectie: te veel of te weinig: Gastro-intestinale risico's van NSAID's in de dagelijkse praktijk. Pharm Weekbl 2005;140(17):570-1.
  • Croonen H. Geen plaats meer bij pijnbestrijding: 'We moeten de COX-2-remmers niet om zeep helpen'. Pharm Weekbl 2005;140(33):1020-1.
  • Damman K, Voors AA. NSAID's: verboden bij hartfalen? Ned Tijdschr Geneeskd 2009;153:A391.
  • Does van der E. NSAID's, paracetamol en het risico op cardiovasculaire aandoeningen. Med Farm Med 2006;44(6):85-6.
  • Gorter K. Systemische corticosteroïden voor de behandeling van acute jicht (Cochrane-review). Huisarts Wet 2009;52(3):156-7.
  • Gunnarsdottir AI, Kinnear M. Factors that influence prescribers in their selection and use of COX-2 selective inhibitors as opposed to non-selective NSAIDs. Pharmacy World & Science 2005;27(4):316-20.
  • Jeucken YM, Minnen van YPM, Werf van der GT. Vrij verkrijgbare NSAID's gebruikt door patiënten met contra-indicaties: een veilig idee? Huisarts Wet 2005;48(8):388-91.
  • Kerst AJFA. Het risico van gastroduodenale bloedingen bij oudere en nieuwere NSAID's. Geneesmiddelenbull 2005; 39(5):58-9.
  • Koerten van K, Knuistingh Neven A. Het nut van diclofenac en/of manuele therapie bij acute lagerugpijn. Huisarts Wet 2009;52(1):50.
  • Lammers L. Een sterk verhoogd risico op gastro-intestinale problemen door gelijktijdig gebruik van NSAID's en SSRI's? Med Farm Med 2007;45(8):142-3.
  • Liem TBY. Welk advies voor chronische kniepijn bij ouderen: cutaan of oraal ibuprofen? Med Farm Med 2008;46(6):89-90.
  • Lindemans AD. Wat kunnen we leren van de gebeurtenissen rond Vioxx? Med Farm Med 2006;44(2):23-4.
  • Rozendaal van B, Folkerts G. NO-NSAID's: Ontwikkeling veelbelovend. Pharm Weekbl 2007;142(24):20-21.
  • Son van H, Lieshout van GJCM, Sanders-Benning MK. Scholing levert oog voor maagprotectie op. FPZ-project NSAID-gebruik verbetert patiëntenzorg. Pharm Weekbl 2009;144(15):16-7.
  • Tent M. Kans op maagschade simpel verkleind. Maagprotectie bij NSAID-gebruik uitgebreid naar zelfmedicatie. Pharm Weekbl 2009; 144(15):18-9.
  • Veen van der WJ, Werf van der GT. Gebruik van rofecoxib in de Noord-Nederlandse huisartspraktijk, 2000-2004: achtergronden en gevolgen. Ned Tijdschr Geneeskd 2006;150(18):1016-21.
  • Verduijn MM. Interactie acetylsalicylzuur en ibuprofen. Geneesmiddelenbull 2007;41(1):10.
  • Vermes A. Interindividuele variabiliteit van de respons op selectieve COX-2-remmers. Med Farm Med 2006;44(5):73-4.
  • Vonkeman HE. NSAID complications: the balance of risks. Enschede: Gildeprint drukkerijen, 2007.
  • Vonkeman HE. NSAID's: balanceren tussen risico's: Gastro-intestinale en cardiovasculaire bijwerkingen. Pharm Weekbl 2008;143(2):28-9.
  • Vries de HR. Wat bepaalt de cardiovasculaire risico's van NSAID's? Med Farm Med 2008; 46(9):140-1.

Opioïden

  • Giezen TJ, Haroun J, Imamali FMS, Beijnen JH. Geen intoxicaties door codeïne. Dosering OTC-hoestdrank onwerkzaam. Pharm Weekbl 2006;141(10):338-40.
  • Kabel JS, Puijenbroek van EP. Bijwerkingen van tramadol: 12 jaar ervaring in Nederland. Ned Tijdschr Geneeskd 2005;149(14):754-7.
  • Kabel JS. Neuropsychiatrische bijwerkingen door tramadol. Opioïde kan hallucinaties veroorzaken bij ouderen. Pharm Weekbl 2006;141(18):611-2.
  • Klein Haneveld J. Morfine en gapapentine verminderen neuropathische pijn. Pharm Weekbl 2005;140(17):568-9.
  • Lammers LA. Codeïne en borstvoeding: een gevaarlijke combinatie? Med Farm Med 2009;47(3):45-6.
  • Schellens JHM. Misleidende reclame voor OxyContin. Pharm Weekbl 2005;140(6):196.
  • SFK. De richtlijn palliatieve sedatie. Pharm Weekbl 2006;141(3):81.
  • SFK. Sterke toename opioïde pijnstillers. Pharm Weekbl 2008;143(10):19.
  • Verduijn MM. Intoxicatie met fentanylpleister door onjuist gebruik. Geneesmiddelenbull 2008;42(3):24-5.
  • Vielvoye-Kerkmeer A. Opioïde analgetica: de vrees voorbij. Pleidooi voor het opioïde als volwaardige pijnstiller. Pharm Weekbl 2006;141(18):623-6.

Pijn bij gewrichtsaandoeningen

  • Croonen H. In de pijplijn voor reumatoïde artritis. Pharm Weekbl 2006;141(42):1324-5.
  • Dost M, Olde Hartman T. 'Dokter, ik heb het niet zo op pillen': Topische NSAID's bij artrose, een klinische les. Huisarts Wet 2005;48(5):236-9.
  • Jansen TLTA, Roon van EN. De plaats van corticosteroïden bij de behandeling van reumatoïde artritis: Inzichten en evidence. Pharm Weekbl 2006;141(20):674-80.
  • Kerst AJFA. Glucosamine en chondroïtine bij artrose. Geneesmiddelenbull 2006;40(9):107-8.
  • Meijer FA, Tempel van der H, Peeters HRM et al. Twee patiënten met gewrichtsklachten als initiële presentatie van een hematologische maligniteit. Ned Tijdschr Geneeskd 2005;149(32):1799-801.
  • Lems WF, Bijlsma JWJ. Effectiviteit van voedingssupplementen bij artrose: de twijfel blijft. Ned Tijdschr Geneeskd 2006;150(20):1105-7.
  • Towheed TE, Maxwell L, Anastassiades TP et al. Helpen glucosamines bij artrose? (Cochrane-review) Huisarts Wet 2007;50(13):703.
  • Veenhof C. The effectiveness of behavior graded activity in patients with osteoarthritis of hip or knee. Utrecht: NIVEL, 2006.
  • Wilms P, Knuistingh Neven A. Orale of lokale NSAID's bij ouderen met chronische knieklachten? Huisarts Wet 2008;51(11):578.

Pijn bij kanker en palliatieve zorg

  • Beuken-van Everdingen van den MHJ, Janssen-Jongen MLE, Eyck MAMF. Het palliatief formularium: Een praktische leidraad. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum, 2004.
  • Beuken-van Everdingen van den M. Pijn bij kanker vaak onderschat. Artsen, verpleegkundige en patiënten creëren barrières. Pharm Weekbl 2009;144(40):22-23.
  • Beuken-van Everdingen van den MHJ. Symptoms in patients with cancer. Maastricht: Universiteit Maastricht, 2009.
  • Borgsteede S. End-of-life care in general practice in the Netherlands. Amsterdam: Vrije Universiteit, 2006.
  • Graaf de L. Verlost van stervenspijnen. Pharm Weekbl 2007;142(44):34-5.
  • Schweitzer BPM. De richtlijn 'Pijn bij kanker' is er. Nu de implementatie nog. Ned Tijdschr Geneeskd 2009;153:B166.
  • Teunissen S. In palliative cancer care symptoms mean everything: Symptoms & symptom management in palliative care for cancer patients. Utrecht: Universiteit Utrecht, 2007.
  • Wanrooij B, Koelewijn M. Verlichting van pijn in de palliatieve fase. Huisarts Wet 2005;48(3):132-9.
  • Wanrooij B, Koelewijn M, Graeff de A. Het gebruik van corticosteroïden in de palliatieve zorg. Huisarts Wet 2006;49(9):466-71.